drogowy duch · stara ósemka — DK8
Stacja „Pawoj” w Kolonii Zawada — przydrożny duch, którego zdjęła ze sceny ekspresówka S8
stacja · zburzony
Przy jednym z głównych wjazdów do Tomaszowa Mazowieckiego, tuż obok ryku S8, sterczy szkielet stacji paliw „Pawoj”. Powybijane szyby, wyłamane drzwi, niszczejące wiaty, graffiti „wątpliwej treści” — taka jest dziś wizytówka miejsca, które żyło z ruchu na dawnej krajówce nr 8. Gdy droga zmieniła się w ekspresówkę, stacja straciła bezpośredni zjazd, a z nim klientów.
Co to było
„Pawoj” to niewielka, prywatna stacja paliw w Kolonii Zawada pod Tomaszowem Mazowieckim, pod adresem Podleśna 17a (97-200). Prowadziła ją rodzinna spółka jawna „Stacja Paliw Pawoj Lucja Kopeć Zdzisław Kopeć” — wpisana do KRS 28 grudnia 2001 r. (KRS 0000068538). Obiekt stał w korytarzu drogi krajowej nr 8 — trasy Warszawa–Wrocław, na odcinku zwanym potocznie „gierkówką”. To był klasyczny przydrożny przystanek tranzytowy: zatankować, kupić coś do picia, skorzystać z toalety w długiej drodze przez Polskę. W OpenStreetMap obiekt figuruje dziś jako „Opuszczona stacja benzynowa »Pawoj«” z tagiem historic=ruins — formalny akt zgonu dla miejsca, które kiedyś tętniło ruchem.
Lata świetności
Firma „Pawoj” działała w korytarzu jednojezdniowej „gierkówki” (DK8), kiedy cały ruch tranzytowy w tej okolicy szedł starą krajówką, prosto przez Kolonię Zawada. Sekret interesu był prosty: w Kolonii Zawada istniało wtedy duże skrzyżowanie ze światłami — według lokalnej prasy „bardzo niebezpieczne”. Każdy kierowca, który zwalniał i stawał na czerwonym, był potencjalnym klientem. I „Pawoj” nie był sam — wzdłuż trasy działały także inne punkty usługowe i przydrożne bary dla kierowców, cały mały ekosystem żyjący z przejeżdżających. (Uwaga: dostępne dane mówią o spółce zarejestrowanej w 2001 r.; nie udało się potwierdzić, czy stacja działała tu wcześniej, np. w latach 90.)
Jak umarło
Wyrok zapadł, gdy „gierkówkę” przebudowano do parametrów drogi ekspresowej. Odcinek dawnej DK8 z Piotrkowa Trybunalskiego do Rawy Mazowieckiej — według GDDKiA 61,2 km, biegnący zasadniczo w śladzie starej „ósemki” — oddano do ruchu w 2012 roku. Niebezpieczne skrzyżowanie ze światłami w Kolonii Zawada zlikwidowano, a na jego miejscu powstał rozbudowany węzeł. W ten sposób „Pawoj” stracił bezpośredni zjazd z trasy szybkiego ruchu — i przestał funkcjonować. Lokalna prasa wprost wiąże upadek stacji z tą przebudową: powstała ekspresówka odebrała kierowcom powód, by tu stawać. Podobny los spotkał wtedy inne sąsiednie bary i punkty dla kierowców. To podręcznikowy przykład tego, jak nowa ekspresówka, odsysając ruch, zostawia po sobie pas martwego przydroża.
Dziś
Stacja „straszy” przy wjeździe do Tomaszowa od lat i — jak pisze lokalna prasa — jest „wątpliwą wizytówką” powiatu przy jednej z głównych bram do miasta. Zostały powybijane szyby, wyłamane drzwi, niszczejące wiaty i graffiti. Kiedyś wjazd na teren blokowały betonowe zapory, ale dziś, jak relacjonuje serwis Nasze Miasto (2021), każdy może tu podjechać — w OSM teren ma nawet tag access=yes. Miejsce stało się celem urbexowych wypraw: w sieci krążą galerie zdjęć z wnętrza (m.in. fotorelacja z 2017 r. na forum Strażnicy Czasu) i opisy w stylu „stacja-widmo, na której nie zatankujesz pełnej 95 ani nie skorzystasz z cywilizowanej toalety”. Formalnie spółkę „Pawoj” wykreślono z rejestru KRS 31 stycznia 2020 r.
Kalendarium
- 28 grudnia 2001 — Wpis do KRS rodzinnej spółki „Stacja Paliw Pawoj Lucja Kopeć Zdzisław Kopeć sp.j.” (KRS 0000068538), Podleśna 17a, Kolonia Zawada.
- do 2012 — Lata pracy stacji w korytarzu jednojezdniowej „gierkówki” (DK8) i przy skrzyżowaniu ze światłami w Kolonii Zawada.
- 2012 — Oddanie do ruchu odcinka S8 Piotrków–Rawa (61,2 km, w śladzie dawnej DK8); likwidacja skrzyżowania ze światłami w Kolonii Zawada i budowa węzła. „Pawoj” traci zjazd i przestaje funkcjonować (data dzienna zamknięcia stacji niepotwierdzona).
- ok. 2011–2012 — Najprawdopodobniejszy okres zamknięcia stacji — artykuł z 2021 r. mówi o opuszczeniu „od około 10 lat”.
- listopad 2017 — Fotorelacja urbexowa na forum Strażnicy Czasu — stacja od lat opuszczona, zdewastowana.
- 31 stycznia 2020 — Wykreślenie spółki „Pawoj” z rejestru KRS.
- listopad 2021 — Reportaż serwisu Nasze Miasto: stacja „od około 10 lat” straszy przy wjeździe do miasta, betonowe zapory zniknęły, teren otwarty.
- ok. 2023 — Obiekt zmapowany w OpenStreetMap jako historic=ruins (node 4319432826).
Ciekawostki
- W OpenStreetMap „Pawoj” ma tagi historic=ruins, ruins=building i historic:civilization=modern (node 4319432826) — jak zabytkowa ruina, choć to całkiem współczesny budynek.
- Adres z bazy e-mapa (źródło OSM): Podleśna 17a, Kolonia Zawada, 97-200 — dziś prowadzi do pustostanu.
- Prowadziła ją rodzinna spółka Lucji i Zdzisława Kopciów („Stacja Paliw Pawoj sp.j.”, KRS 0000068538), wpisana do rejestru 28 grudnia 2001 r., a wykreślona z niego 31 stycznia 2020 r.
- Zabójcą nie była nowo zbudowana autostrada w szczerym polu, lecz przebudowa istniejącej „gierkówki” (DK8) w ekspresówkę S8 — zniknęło skrzyżowanie ze światłami, zniknął powód, by tu stawać.
- Odcinek S8 Piotrków Trybunalski–Rawa Mazowiecka, który przejął ruch w korytarzu starej DK8, ma według GDDKiA 61,2 km i oddano go do ruchu w 2012 roku.
- Kilkadziesiąt kilometrów dalej ta sama epoka pochłonęła przydrożny McDonald's i stację Statoil w Kargał Lesie pod Piotrkowem — tam wyrok wykonała budowa autostrady A1, a oba obiekty zamknięto 23 października 2019 r.
Dziś
Ruina. Opuszczona, zdewastowana stacja przy węźle S8 na wjeździe do Tomaszowa Mazowieckiego: powybijane szyby, wyłamane drzwi, niszczejące wiaty, graffiti. Teren jest otwarty (dawne betonowe zapory zniknęły), bywa odwiedzany przez urbexowców. Spółkę prowadzącą stację wykreślono z KRS w styczniu 2020 r.
Gdzie to jest
Klasyczny przydrozny obiekt tranzytowy: prywatna stacja paliw zyjaca z ruchu na jednojezdniowej DK8/"gierkowce" Warszawa-Wroclaw (przydroznosc 25). Sprawczosc S8 mocna, ale w artykule opisana jako logiczny mechanizm (utrata bezposredniego zjazdu po przebudowie na ekspresowke), bez twardej liczby ruch X->Y, stad 18. Obiekt to zdewastowana ruina z historic=ruins w OSM, powybijane szyby i graffiti (opuszczenie 18); nazwa wlasna "Pawoj" i lokalny rozglos w prasie, ale bez szerszego sladu w kulturze (kultowosc 8). Udokumentowanie solidne: cztery zrodla + zdjecia realnego obiektu (9). Zdjecia [0] i [1] to ten sam swietny kadr pylonu cenowego przy S8 - hero=0; [2] i [3] to stock (paliwo, plecak) do odrzucenia, [4]-[7] to okoliczne wierzby/mostki/drogowskazy niezwiazane z sama stacja.
Skala 0–100 wg kryteriów Duch-Score.
Źródła
- OpenStreetMap — node 4319432826 (Opuszczona stacja benzynowa „Pawoj”; historic=ruins, ruins=building, historic:civilization=modern; Podleśna 17a, Kolonia Zawada)
- Nasze Miasto (Tomaszów Maz., 2021): „Opuszczona stacja paliw w Kolonii Zawada przy S8. Wątpliwa wizytówka przy wjeździe do Tomaszowa Mazowieckiego”
- e-tomaszow.pl (2021): „Opuszczona stacja paliw przy wjeździe do miasta wzbudza oburzenie”
- Internetowy Monitor Sądowy i Gospodarczy / KRS 0000068538 — Stacja Paliw Pawoj Lucja Kopeć Zdzisław Kopeć sp.j. w likwidacji
- GDDKiA — S8 Piotrków Trybunalski–Rawa Mazowiecka (rozbudowa DK8 do parametrów drogi ekspresowej, 61,2 km, oddany 2012)
Rzetelność źródeł: med. Treść powstała z researchu sieciowego z fact-checkiem; fakty niepotwierdzone są w tekście oznaczone.